Σημειώσεις Γραμματικής για Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη

• Γιατί μαθαίνουμε μπερδεμένους κανόνες με το «ο» και το «ω» των μετοχών («τονί-ζεται στο [ο], δεν τονίζεται στο [ο], τελειώνει σε -μένος, τελειώνει σε -οντας», κλπ.) ενώ υπάρχει ένας πάρα πολύ απλός κανόνας που ισχύει παντού;
• Γιατί υπάρχει η λέξη «δασκάλα» για τις γυναίκες, αλλά όχι και η λέξη π.χ. «προε-δρίνα» και δανειζόμαστε την αρσενική λέξη, λέγοντας «η πρόεδρος»;
• Γιατί το «έλα» στην φράση «έλα, σε παρακαλώ» το λέμε «Προστακτική» ενώ πιο πο-λύ παρακαλεί παρά προστάζει;
• Γιατί το «πολύ όμορφος» δεν είναι υπερθετικός βαθμός, όπως λανθασμένα και κακώς γράφει το σχολικό βιβλίο Γραμματικής;
• Αφού δεν λέγαμε ποτέ πιο παλιά "σε τον", "σε την" (για να γίνει με την έκθλιψη "στον", "στην", κλπ.,), πού βρίσκεται τότε η πρόθεση "σε" στα άρθρα "στον", στην", "στο", κλπ. που τα λέμε "άρθρα με προθέσεις";
• Γιατί μαθαίνουμε στα παιδιά πως Αόριστος είναι ο χρόνος που μας δείχνει κάτι που κάναμε σε μια στιγμή, αφού αν πούμε "το περσινό καλοκαίρι το πέρασα στο χωριό" η λέξη "πέρασα" δείχνει μια ολόκληρη περίοδο και καθόλου μια στιγμή;
• Γιατί το "ωμέγα" γράφεται έτσι, από πού βγαίνει το όνομά του και το σχήμα του, και τι σχέση έχει με το "όμικρον";
• Τα σχολικά βιβλία συνήθως βάζουν τις πιο εύκολες περιπτώσεις ως παραδείγμα-τα. Με τις πιο δύσκολες και ασαφείς περιπτώσεις τι κάνουμε;

Κάποιοι τέτοιοι λόγοι ήταν που γέννησαν την ανάγκη να δημιουργηθούν οι παρακάτω σημειώσεις γραμματικής.

Αλλά όχι μόνον αυτοί:

Ξέρουμε πως καθώς εξελίσσεται μια γλώσσα, δημιουργούνται συνεχώς λάθη από αυτούς που την μιλούν.
Ο ρόλος της γραμματικής όμως θεωρούμε πως δεν είναι να υιοθετεί και να διδάσκει τα λάθη (όπως κακώς κάνει το σχολικό βιβλίο Γραμματικής του δημοτικού – για παράδειγμα στην σελ. 104: «ο ακριβής, του ακριβή»), αλλά να προωθεί την σωστή χρήση της γλώσσας.

Η εξήγηση σε αυτό είναι απλή και πρακτική: Όσο περισσότερα λάθη ενσωματώνονται σε μία γραμματική, τόσο πιο δύσκολα μαθαίνει κάποιος την γλώσσα του αφού τόσο περισσότερους κανόνες πρέπει να μαθαίνει παπαγαλία.
Αν, και όταν, καθιερωθεί ένα λάθος, δεν χάλασε ο κόσμος. Έτσι εξελίσσονται οι γλώσσες, είτε μας αρέσει είτε όχι. Όμως, γιατί μία Γραμματική θα πρέπει να "σπρώχνει" τα λάθη να καθιερώνονται πριν την ώρα τους;

Κάτι άλλο που ίσως προσέξετε στις επόμενες σελίδες είναι η αγάπη μας προς το γράμμα (και τον φθόγγο) "ν"· αγάπη που οφείλεται στο ότι το "ν" βγάζει έναν πολύ γλυκό ήχο και ομορφαίνει το άκουσμα των λέξεων μέσα στις οποίες υπάρχει.

Επειδή λοιπόν πιστεύουμε πως έχουμε να κάνουμε με ένα από τα πιο εύηχα γράμματα της γλώσσας μας, γι' αυτόν τον λόγο εδώ μέσα του δείχνουμε τον σεβασμό και την αγάπη μας, και αφήνουμε τον "πόλεμο" εναντίον του με τους ανόητους και ανούσιους κανόνες, για το πότε μπαίνει και πότε όχι, σε άλλους, και μακριά από εδώ...

Εμείς απλώς αγαπάμε αγαπάμε το "ν" και θέλουμε να το λέμε και να το γράφουμε.

[Εξηγούμαστε για να μην παρεξηγούμαστε: Στο διαδίκτυο (κυρίως) κυκλοφορούν διάφορα άρθρα που τονίζουν πόσο καλό κάνει στον εγκέφαλο ο ήχος "ν", πόσο πιο έξυπνοι γινόμαστε αν χρησιμοποιούμε λέξεις που περιλαμβάνουν το "ν", κλπ.

Μην μας συγχέετε με αυτές τις θεωρίες. Υπάρχουν άλλοι άνθρωποι, που έχουν την ειδίκευση να εξετάσουν την σοβαρότητά τους. 

Εμείς εδώ απλώς αγαπάμε το "ν" και θέλουμε να το λέμε και να το γράφουμε. 

Και επίσης, αγαπάμε την γλώσσα μας και θέλουμε να την διδάσκουμε όσο πιο σωστά μπορούμε.]

 

 

Αν συμφωνείτε με τα παραπάνω, 

κάντε ΚΛΙΚ στις πιο κάτω εικόνες για να δείτε ή να κατεβάσετε τις σημειώσεις (θεωρία και ασκήσεις) στον υπολογιστή σας!

Κι αν δεν συμφωνείτε, 

πάλι μπορείτε να κάνετε ΚΛΙΚ στις πιο κάτω εικόνες για να δείτε ή να κατεβάσετε τις σημειώσεις (θεωρία και ασκήσεις) στον υπολογιστή σας.

Εννοείται πως επιτρέπεται 

η χρησιμοποίηση ή αναδημοσίευση μέρους ή όλου του υλικού για προσωπική χρήση, ή για εκπαιδευτικούς σκοπούς (με αναφορά στην πηγή).

Όπως εννοείται πως απαγορεύεται 

η χρησιμοποίηση ή αναδημοσίευση όλου ή μέρους του υλικού για  εμπορικούς σκοπούς, ή για οποιαδήποτε άλλη χρήση με σκοπό το κέρδος!

Καλό διάβασμα!

Α. Γραμματική - Θεωρία
(έκδοση 2026)

α. Ξεφυλλίστε το βιβλίο on-line:

β. Κατεβάστε το βιβλίο (σε pdf):

Β. Γραμματική - Ασκήσεις
(έκδοση 2026)

α. Ξεφυλλίστε το βιβλίο on-line:

β. Κατεβάστε το βιβλίο (σε pdf):